Mae Clwstwr Defaid Llaeth newydd wedi’i lansio i gefnogi datblygiad sector llaeth defaid sy’n datblygu yng Nghymru, gan ddod ag arbenigedd ynghyd o ffermio, cynhyrchu bwyd, ymchwil a manwerthu.
Cafodd y fenter ei lansio’n ffurfiol yn ystod Sioe Frenhinol Cymru eleni ac mae’n ceisio annog cydweithio rhwng cynhyrchwyr, proseswyr, academyddion a sefydliadau’r diwydiant wrth i Gymru geisio sefydlu ei hun fel arweinydd mewn cynhyrchion llaeth defaid premiwm.
Mae’r clwstwr yn ffurfio rhan o raglen e raglen ehangach Dairy Sheep Wales, sydd wedi bod yn gweithio i ddatblygu diwydiant llaeth defaid hyfyw yn fasnachol sy’n gallu creu cyfleoedd newydd i ffermwyr Cymru wrth gyflenwi marchnad sy’n tyfu ar gyfer cynhyrchion llaeth abenigol.
Cefnogi arallgyfeirio ffermydd
Er bod ffermio defaid wedi bod yn ganolog i amaethyddiaeth Cymru ers tro, mae cynhyrchu llaeth o ddefaid yn parhau’n sector cymharol fach o’i gymharu â chynhyrchu cig defaid traddodiadol.
Mae cefnogwyr y clwstwr newydd yn credu y gallai llaeth defaid ddarparu ffrwd incwm ychwanegol i rai ffermydd, yn enwedig wrth i gynhyrchwyr barhau i archwilio cyfleoedd i arallgyfeirio eu busnesau.
Drwy ddod â ffermwyr, gweithgynhyrchwyr bwyd, manwerthwyr ac ymchwilwyr ynghyd, nod y clwstwr yw rhannu gwybodaeth, annog arloesi a helpu busnesau i oresgyn rhai o’r heriau ymarferol sy’n gysylltiedig â datblygu sector amaethyddol newydd.
Marchnad sy’n tyfu ar gyfer cynhyrchion llaeth premiwm
Yn fyd-eang, mae’r galw am gynhyrchion llaeth defaid wedi cynyddu yn ystod y blynyddoedd diwethaf, yn enwedig am gawsiau crefft, iogwrt a chynhyrchion llaeth premiwm eraill.
Mae gan Gymru eisoes enw da am gynhyrchu bwyd a diod o ansawdd uchel, ac mae cefnogwyr yn credu bod arbenigedd y wlad mewn ffermio defaid yn darparu sylfaen gadarn ar gyfer datblygu diwydiant llaeth defaid arbenigol.
Mae’r rhaglen ehangach Dairy Sheep Wales hefyd yn cynnwys cynlluniau ar gyfer Canolfan Arloesi a Phrosesu Llaeth Defaid benodol yn Glynllifon, ger Caernarfon. Gyda che Caernarfon. Gyda chefnogaeth buddsoddiad cyhoeddus, bwriad y cyfleuster yw cefnogi datblygu cynhyrchion, prosesu, ymchwil, hyfforddiant a throsglwyddo gwybodaeth i fusnesau s’n ymuno â’r sector.
Cydweithio ar draws y gadwyn gyflenwi
Un o brif amcanion y clwstwr yw cysylltu pob cam o’r gadwyn gyflenwi.
Mae’r aelodaeth yn dod â chynhyrchwyr cynradd, proseswyr, manwerthwyr, sefydliadau academaidd ac arbenigwyr technegol ynghyd, gan greu cyfleoedd i rannu ymchwil, nodi cyfleoedd masnachol a datblygu cynhyrchion newydd ar gyfer marchnadoedd domestig ac allforio.
Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi nodi’r clwstwr llaeth defaid fel un o’r rhwydweithiau arbenigol sydd ar gael drwy ei rhaglenni cymorth bwyd a diod, gan gydnabod potensial y diwydiant i gyfrannu at arloesi a thwf economaidd gwledig.
Beth allai hyn ei olygu i fwyd Cymru
Er bod cynhyrchion llaeth defaid yn parhau’n farchnad arbenigol yn y DU, mae cefnogwyr yn credu bod gan y sector botensial hirdymor sylweddol.
I ddefnyddwyr, gallai twf y diwydiant olygu yn y pen draw ddewis ehangach o gawsiau arbenigol, iogwrt a chynhyrchion llaeth eraill a gynhyrchir yng Nghymru.
I ffermwyr, mae’n enghraifft arall o sut y gall arloesi ac arallgyfeirio helpu i gryfhau busnesau gwledig wrth adeiladu ar arbenigedd Cymru mewn ffermio defaid, sy’n cael ei gydnabod yn rhyngwladol.
Er bod y diwydiant yn dal ar gam cynnar, mae lansio’r Dairy Sheep Cluster yn nodi cam arall tuag at sefydlu Cymru fel canolfan ar gyfer cynhyrchu llaeth defaid premiwm ac arloesi arbenigol ym maes llaeth.
Ffynonellau
Wales247 – New Dairy Sheep Cluster launched to grow Welsh sheep milk industry.
Business News Wales – Dairy Sheep Wales: Shaping the Future of Welsh Dairy Sheep Farming.
Ambition North Wales – Dairy Sheep Wales: Shaping the Future of Welsh Dairy Sheep Farming.
Welsh Government – Sustainable Farming Scheme: Optional and Collaborative Layers: overview of support available from 2026.
