Mae medd ceirios tywyll a wnaed yn Sir Fynwy wedi ennill teitl pencampwr rhanbarthol Cymru yng ngwobrau Great British Food Awards 2026. Enillodd y ddiod, Dark Cherry Traditional Mead gan Hive Mind Mead, hefyd yng nghategori swyddogol Sustainable y gwobrau.
Mae’r wobr yn tynnu sylw at y medd ffrwythau wedi’i wneud o fêl ac at arferion y cwmni ym maes cyrchu mêl, bragu a phecynnu, fel y mae’r cwmni ei hun yn eu disgrifio.
Sefydlwyd Hive Mind gan y brodyr Kit a Matt Newell, y mae eu diddordebau mewn cadw gwenyn a bragu yn sail i’r busnes. Mae’r cwmni, sydd wedi’i leoli yn Sir Fynwy, yn gwneud medd traddodiadol, mathau pefriog, diodydd wedi’u trwytho â ffrwythau a diodydd meddal sy’n seiliedig ar fêl.
Mêl sydd wrth wraidd y cynnyrch
Cynhyrchir medd drwy eplesu mêl. Dywed Hive Mind ei fod yn defnyddio mêl Prydeinig go iawn yn hytrach na sylfaen o win neu siwgr wedi’i buro, a’i fod yn ychwanegu at y mêl o’i gychod gwenyn ei hun drwy gael mêl gan rwydwaith ehangach o wenynwyr.
Yn ôl cyhoeddiad y gwobrau, mae gan y busnes fwy na 200 o gychod gwenyn ei hun. Mae gweithio gyda chyflenwyr mêl eraill yn ei alluogi i gael mêl ychwanegol, y tu hwnt i’r hyn y mae ei wenyn ei hun yn ei gynhyrchu.
Dywed y cwmni ei fod yn cefnogi’r gymuned ehangach o wenynwyr a pheillwyr, ac yn defnyddio deunydd pecynnu y gellir ei ailgylchu a phroses rhoi diodydd mewn caniau sy’n garbon-niwtral. Arferion y mae’r cwmni wedi adrodd amdanynt yw’r rhain; nid yw’r cyhoeddiad am y wobr yn mesur eu heffaith amgylcheddol yn annibynnol.
Ar ei dudalen cynaliadwyedd, dywed Hive Mind ei fod yn osgoi oeri cyflym sy’n defnyddio llawer o ynni wrth wneud medd. Mae hefyd yn nodi bod ei bartner canio yn defnyddio trydan a gynhyrchir o fio-nwy drwy dreulio anaerobig. Disgrifiadau’r cwmni yw’r rhain, nid ffigurau allyriadau sydd wedi’u gwirio’n annibynnol.
Golwg fodern ar fedd
Mae ystod Hive Mind yn cynnwys medd traddodiadol, melomelau, medd pefriog, cwrw mêl a diodydd meddal sy’n seiliedig ar fêl. Mae’r cwmni wedi ceisio cyflwyno medd fel diod gyfoes yn hytrach na’i gyfyngu i’w gysylltiadau hanesyddol.
Yn ôl y busnes, mae ei gynhyrchion ar gael gan fanwerthwyr gan gynnwys M&S, the Co-op, the National Trust a Selfridges. Mae’r cwmni hefyd yn cyflenwi bwytai.
Mae Dark Cherry Melomel yn cyfuno ffrwythau â diod wedi’i heplesu sy’n seiliedig ar fêl. Cydnabu Great British Food Awards y cynnyrch mewn categori sy’n canolbwyntio ar gynaliadwyedd, gan dynnu sylw at ddull y cwmni o gyrchu cynhwysion a chynhyrchu, yn ogystal â’r cynnyrch gorffenedig.
Beth mae’r wobr yn ei olygu i fwyd a diod Cymru
I gynhyrchydd diodydd bach o Gymru, gall gwobrau helpu i gyflwyno cynhyrchion i gwsmeriaid newydd a chynyddu eu hamlygrwydd mewn marchnad gystadleuol. Mae categori cynaliadwyedd hefyd yn rhoi cyfle i egluro sut mae busnes yn mynd ati i gyrchu cynhwysion ac i gynhyrchu.
Mae defnydd Hive Mind o fêl Prydeinig a’i berthynas â gwenynwyr yn cysylltu’r busnes yn glir â’r economi amaethyddol a’r economi wledig. Mae ei ystod gynyddol yn dangos sut y gellir cyflwyno diod draddodiadol wedi’i heplesu mewn gwahanol ffurfiau i ddefnyddwyr modern.
Mae’r gydnabyddiaeth ddiweddaraf yn gosod y cwmni ymhlith busnesau bwyd a diod Cymru sy’n cael sylw cenedlaethol, gan dynnu sylw at rôl cadw gwenyn a mêl yn niwydiant diodydd modern Cymru.
